Historia e futbollit në Sarandë dhe Delvinë/ Xhorxhi Vasili rrëfen një shekull traditë, nga ndeshjet e para te derbi i jugut

Futbolli në Sarandë dhe Delvinë ka një histori që shtrihet në afro një shekull. Nga përpjekjet e para për organizimin e sportit në vitet ’20 dhe ’30, te pjesëmarrjet në kampionatet kombëtare, sukseset e Butrintit dhe përballjet mes dy qyteteve, një pjesë e kësaj historie vjen përmes dokumenteve dhe statistikave të mbledhura ndër vite nga Xhorxhi Vasili.

Në një intervistë për Saranda Web, ai sjell fakte dhe dëshmi nga rrugëtimi i futbollit në jug të vendit.

 

 

Në prag të sezonit të ri futbollistik 2026–2027, Saranda Web rikthen vëmendjen te historia e futbollit në Sarandë dhe Delvinë, dy qytete që kanë ndërtuar ndër dekada traditën e tyre sportive.

Për këtë histori flet Xhorxhi Vasili, i cili në një intervistë me Limos Didani sjell të dhëna të mbledhura nga arkivat, shtypi sportiv, dokumentet, fotografitë dhe dëshmitë e protagonistëve të kohës.

 

Një punë shumëvjeçare për të dokumentuar historinë

 

Të rindërtosh historinë e futbollit të një zone nuk është e thjeshtë, veçanërisht kur bëhet fjalë për periudha për të cilat dokumentacioni është i fragmentuar.

Vasili tregon se për mbledhjen e të dhënave ka shfrytëzuar ndër të tjera arkivat e shtypit sportiv shqiptar, dokumente të Arkivit Qendror të Shtetit, shënime personale, fotografi dhe intervista me njerëz që kanë qenë protagonistë të futbollit ndër vite.

 

Një pjesë e materialeve është mbledhur edhe me synimin për të ruajtur kujtesën sportive të zonës, ndërsa puna kërkimore ka përfshirë rezultatet e Sport Klub Butrinti përgjatë një periudhe shumë të gjatë historike.

 

Fillesat e futbollit në vitet ’20

 

Sipas të dhënave të paraqitura nga Vasili, gjurmët e organizimit të futbollit në Sarandë dhe Delvinë shfaqen që në dekadat e para të shekullit XX.

Një prej episodeve që ai sjell lidhet me ardhjen e marinarëve francezë në Delvinë dhe kontaktin e banorëve me lojën e futbollit.

 

Në vitet ’20 nisën të krijoheshin shoqëri artistiko-sportive, ndërsa pas vitit 1928 sporti filloi të merrte një organizim më të qëndrueshëm. Një rol të rëndësishëm në këtë proces luajtën edhe shkollat dhe të rinjtë që sillnin me vete njohuri të reja për sportin.

 

Në Delvinë përmendet shoqëria kulturore-sportive “Naim Frashëri”, ndërsa në Sarandë do të shfaqej emri “Butrinti”, i cili më vonë do të identifikohej për dekada me futbollin e qytetit.

Në dokumentacionin e mbledhur nga Vasili gjenden të dhëna edhe për aktivitete futbollistike të zhvilluara në fund të viteve ’20.

 

Vitet ’30, futbolli hyn në garat e organizuara

 

Dekada e viteve ’30 shënon një etapë të rëndësishme.

Vasili përmend aktivitete të zhvilluara në vitin 1932, ndërsa në 1933 Delvina rezulton pjesëmarrëse në Kategorinë e Dytë.

 

Në vitin 1936, ekipet e zonës shfaqen në aktivitetet e Divizionit II, së bashku me skuadra të Vlorës dhe Gjirokastrës.

Në dokumentet historike dalin emra si “Nimet Abazi” dhe “Namik Delvina”, dëshmi e organizimit të hershëm të futbollit delvinjot.

 

Vasili kujton gjithashtu një numër sportistësh dhe organizatorësh të brezave të parë, njerëz që në kushte krejt të ndryshme nga futbolli i sotëm hodhën themelet e aktivitetit sportiv në zonë.

Deri në vitin 1944, megjithatë, aktivitetet nuk kishin vazhdimësinë që njohim sot dhe një pjesë e ndeshjeve zhvilloheshin në mënyrë sporadike.

 

Pas vitit 1945 nis një periudhë e re

 

Me përfundimin e Luftës së Dytë Botërore nisi një etapë e re e organizimit të sportit.

Nga viti 1945 fillojnë të dokumentohen pjesëmarrje të Sarandës dhe Delvinës në aktivitete të ndryshme kombëtare. Ekipet u përfshinë në kampionate të kategorive të ndryshme, Kupën e Republikës, gara lokale dhe aktivitete të tjera.

 

Por pikërisht për këtë periudhë Vasili evidenton edhe një problem që e ka shoqëruar punën e tij kërkimore: mungesën e statistikave të plota.

Jo çdo rezultat publikohej në gazetat sportive dhe, për të rindërtuar disa prej kampionateve, është dashur të konsultohen burime të ndryshme.

Kjo është edhe arsyeja pse disa prej statistikave historike duhen parë si pjesë e një pune kërkimore që vijon të plotësohet me dokumente të reja.

 

1980, Butrinti fiton Kupën e “Sportit Popullor”

 

Një prej momenteve që zë vend të veçantë në historikun e paraqitur në intervistë është viti 1980.

Butrinti arriti të fitonte Kupën e “Sportit Popullor”, duke luajtur në finale ndaj Besëlidhjes së Lezhës.

 

Ky sukses mbetet një prej momenteve të rëndësishme të historisë së klubit sarandjot.

 

Sezoni 1990–1991, Butrinti mes skuadrave më të mira të grupit

 

Në intervistë, Vasili veçon edhe sezonin 1990–1991 si një prej sezoneve të mira të Butrintit në Kategorinë e Dytë.

Skuadra drejtohej nga trajneri Mino Tano dhe, sipas statistikave të ruajtura, zhvilloi 22 ndeshje.

 

Bilanci ishte:

• 11 fitore
• 3 barazime
• 8 humbje
• 37 gola të shënuar
• 22 gola të pësuar

Butrinti e mbylli kampionatin në vendin e dytë në grup, një rezultat që mbetet pjesë e historisë së klubit.

Sarandë–Delvinë, derbi që kaloi nga një brez te tjetri

 

Një pjesë e veçantë e intervistës i kushtohet natyrshëm përballjeve Sarandë–Delvinë.

Afërsia mes dy qyteteve dhe tradita e tyre futbollistike bënë që ndeshjet mes skuadrave të kishin një peshë që shkonte përtej pikëve të kampionatit.

 

Dy ekipet janë përballur në Kategorinë e Dytë, Kategorinë e Tretë dhe Kupën e Republikës, ndërsa dokumentacioni i Vasilit përmban një numër të konsiderueshëm rezultatesh dhe statistikash nga këto takime.

 

Mes rezultateve të evidentuara në materialin e tij janë fitore të Sarandës 5–1 dhe 4–0, por edhe një fitore 3–0 e Delvinës në një prej përballjeve të regjistruara.

Për breza të tërë futbollistësh dhe tifozësh, Sarandë–Delvinë ishte një prej ndeshjeve që pritej ndryshe nga të tjerat.

Më shumë se rezultate, një pjesë e kujtesës së dy qyteteve

 

Intervista me Xhorxhi Vasilin tregon se historia e futbollit lokal nuk mund të reduktohet vetëm në renditje, gola apo trofe.

Pas çdo rezultati janë emrat e futbollistëve, trajnerëve dhe drejtuesve; janë fotografitë e vjetra, tribunat, fushat ku luhej dhe brezat e tifozëve që ndoqën skuadrat e qyteteve të tyre.

 

Pikërisht për këtë arsye, dokumentimi i kësaj historie merr një rëndësi të veçantë. Shumë prej protagonistëve të dekadave të para nuk jetojnë më, ndërsa dokumentet dhe fotografitë e mbetura janë dëshmi që duhen ruajtur dhe sistemuar.

 

Sot, kur Butrinti i Sarandës dhe futbolli i Delvinës vazhdojnë rrugëtimin e tyre, historia e mbledhur ndër vite tregon se tradita mbi të cilën qëndrojnë është shumë më e hershme.

 

Në prag të sezonit 2026–2027, rrëfimi i Xhorxhi Vasilit shërben si një kthim në rrënjët e futbollit të zonës: nga topi i parë dhe shoqëritë sportive të viteve ’20, te kampionatet e para, derbet Sarandë–Delvinë dhe sukseset që kanë mbetur në kujtesën e sportdashësve.

 

Një histori gati një shekullore, e cila ende ka dokumente, fotografi, rezultate dhe rrëfime për t’u zbuluar. 

 

 

---