Onhezmi – qyteti antik mbi të cilin jeton Saranda e sotme

Në zemër të Sarandës së sotme, mes ndërtesave, rrugëve dhe ritmit të një prej destinacioneve më të vizituara turistike të Shqipërisë, ruhen gjurmët e një qyteti shumë më të hershëm. Onhezmi, i njohur në burimet historike si Onchesmos, është vendbanimi antik që dëshmon se historia e Sarandës shkon shumë shekuj pas në kohë.

 

 

Onhezmi, pararendësi i Sarandës

 

Onhezmi ishte një vendbanim i rëndësishëm bregdetar në territorin e Epirit të lashtë. Pozicioni përballë ishullit të Korfuzit dhe dalja në detin Jon i jepnin një rëndësi të veçantë, veçanërisht për lundrimin dhe komunikimin detar.

 

Në burimet antike emri ndeshet në forma të ndryshme, ndërsa Onchesmos përmendet si një port në bregdetin e Epirit. Vendndodhja e tij përkon me territorin ku më vonë u zhvillua Saranda.

Pozicioni gjeografik nuk ishte i rastësishëm. Gjiri natyror krijonte kushte të përshtatshme për ankorimin e anijeve, ndërsa afërsia me Korfuzin e vendoste qytetin në një pikë të favorshme të rrugëve detare të Jonit.

 

Gjurmët e Onhezmit në qendër të Sarandës

 

Një nga dëshmitë më të dukshme të qytetit antik janë muret fortifikuese, pjesë të të cilave ruhen ende në Sarandë. Ato tregojnë se vendbanimi kishte një sistem mbrojtës dhe një organizim urban të rëndësishëm për kohën.

Zbulimet arkeologjike të realizuara ndër vite kanë sjellë në dritë struktura, fragmente arkitekturore dhe elemente të tjera që dëshmojnë vazhdimësinë e jetës në këtë territor.

 

Veçantia e Onhezmit qëndron pikërisht këtu: qyteti antik nuk ndodhet larg Sarandës moderne. Saranda është ngritur dhe është zhvilluar mbi territorin e tij.

Për këtë arsye, gjurmë të historisë antike gjenden sot mes ndërtesave dhe hapësirave urbane të qytetit.

 

 

Sinagoga antike, një nga zbulimet më të rëndësishme

 

Një nga monumentet arkeologjike më interesante në qendër të Sarandës është kompleksi i njohur si Sinagoga e Sarandës.

Gërmimet kanë zbuluar mozaikë dhe struktura që lidhen me një kompleks të periudhës së Antikitetit të Vonë. Mes motiveve të zbuluara është edhe menorahu, shandani me shtatë krahë, simbol karakteristik i traditës hebraike.

 

Kompleksi dëshmon jo vetëm rëndësinë e Onhezmit në periudhën e vonë antike, por edhe larminë kulturore dhe fetare të komuniteteve që kanë jetuar ose vepruar në këtë qytet-port.

Më vonë, në të njëjtën hapësirë pati zhvillime të tjera ndërtimore dhe fetare, duke e kthyer sitin në një dëshmi të disa fazave historike.

 

Një qytet i lidhur ngushtë me detin

 

Historia e Onhezmit nuk mund të kuptohet pa detin.

Nga bregu i Sarandës, Korfuzi është përballë dhe lidhjet mes dy brigjeve kanë ekzistuar që në lashtësi. Porti krijonte mundësi për lëvizjen e njerëzve dhe mallrave dhe e përfshinte Onhezmin në rrjetin e komunikimit të brigjeve të Jonit.

 

Kjo karakteristikë vazhdon, në një formë moderne, edhe sot. Saranda mbetet një qytet-port dhe një nga pikat kryesore të lidhjes detare të Shqipërisë jugore me Korfuzin.

Në këtë kuptim, deti që dikur përcaktoi rëndësinë e Onhezmit vazhdon të jetë një nga faktorët kryesorë të zhvillimit të Sarandës.

 

Nga Onhezmi te Saranda

 

Historia e territorit nuk përfundoi me Antikitetin. Gjatë shekujve, vendbanimi kaloi nëpër periudha të ndryshme historike dhe emërtimi i tij ndryshoi.

Emri i sotëm Sarandë lidhet me traditën e Dyzet Shenjtorëve, nga ku rrjedh edhe forma historike Agioi Saranta. Manastiri i Dyzet Shenjtorëve, i ngritur në kodrën mbi qytet, u bë një pikë e rëndësishme referimi për zonën.

 

Kështu, brenda një hapësire relativisht të vogël, Saranda bashkon disa shtresa të historisë së saj: Onhezmin antik, monumentet e Antikitetit të Vonë, trashëgiminë mesjetare dhe qytetin modern.

 

Onhezmi, një potencial i madh për turizmin kulturor

 

Saranda njihet ndërkombëtarisht kryesisht për detin, plazhet, Ksamilin dhe afërsinë me Butrintin. Por vetë qyteti ka një histori arkeologjike që mund të jetë shumë më e pranishme në ofertën turistike.

Onhezmi mund të shërbejë si një pikë lidhëse mes turizmit bregdetar dhe atij kulturor. Muret antike, siti arkeologjik i Sinagogës dhe monumentet e tjera të zonës mund t’u tregojnë vizitorëve se Saranda nuk është vetëm një destinacion veror, por një qytet me histori mijëravjeçare.

 

 

Informacioni më i dukshëm për turistët, sinjalistika, guidat historike dhe promovimi i monumenteve do ta bënin këtë trashëgimi më të kuptueshme dhe më të aksesueshme.

Sepse poshtë dhe mes Sarandës që shohim sot qëndron historia e një qyteti tjetër.

 

Onhezmi nuk është vetëm një emër i lashtë. Është një nga rrënjët historike të Sarandës dhe një dëshmi se jeta urbane në këtë gji ka një histori që shkon shumë larg në kohë. Saranda Web

 

---