Fermerët e Sarandës nën presion, kostot e larta dhe problemet me eksportin godasin prodhimin vendas

Fermerët në zonën e Sarandës, Konispolit, Finiqit dhe Delvinës po përballen me një situatë gjithnjë e më të vështirë. Prodhimi i mandarinave, portokalleve, misrit dhe perimeve kërkon më shumë shpenzime, ndërsa shitja brenda vendit dhe eksporti vazhdojnë të jenë të pasigurta. Problemet nisin që në parcelë. Farërat, fidanët, plehrat kimike, pesticidet, karburanti dhe pjesët e këmbimit për makineritë bujqësore sigurohen kryesisht nga importi. Çdo rritje e çmimeve ndërkombëtare, e kostove të transportit apo luhatje e kursit të këmbimit reflektohet drejtpërdrejt te fermeri.

 

 

Fermat familjare, të cilat dominojnë bujqësinë e zonës, kanë mundësi të kufizuara për të blerë me shumicë dhe për të negociuar çmime më të favorshme. Për pasojë, fermerët e vegjël i sigurojnë inputet më shtrenjtë dhe e nisin sezonin me një barrë të konsiderueshme financiare.

 

Mandarinat dhe portokallet, prodhim me kosto të lartë

 

Në Konispol, Mursi, Xarrë dhe fshatrat përreth, prodhimi i mandarinave dhe portokalleve është një nga burimet kryesore të të ardhurave për shumë familje. Megjithatë, mirëmbajtja e pemëtoreve kërkon shpenzime gjatë gjithë vitit për krasitje, plehërim, spërkatje, ujitje, vjelje dhe transport.

Në periudhën e vjeljes, mungesa e fuqisë punëtore rrit pagesat ditore. Kur prodhimi është i bollshëm dhe çmimi i grumbullimit bie, fermerët shpesh nuk arrijnë të mbulojnë shpenzimet e bëra gjatë vitit.

 

Në shumë raste, prodhuesi detyrohet ta shesë mandarinën me çmim të ulët për të mos e lënë të kalbet në pemë. Mungesa e kapaciteteve të mjaftueshme frigoriferike, e pikave të grumbullimit dhe e industrisë përpunuese e kufizon mundësinë që produkti të ruhet deri në një moment më të favorshëm të tregut.

 

Eksporti mbetet i pasigurt

 

Pjesa më e madhe e prodhimit të mandarinave ka si destinacion të saj tregjet e huaja. Fermerët varen kryesisht nga grumbulluesit dhe eksportuesit, ndërsa rrallë kanë kontrata të drejtpërdrejta apo afatgjata me blerësit jashtë vendit.

Kjo varësi bën që çmimi t’u komunikohet shpesh vetëm në momentin e vjeljes. Fermeri e ka kryer investimin për një vit të tërë, por nuk e di paraprakisht se sa do ta shesë prodhimin dhe çfarë sasie do t’i pranohet për eksport.

 

Tregjet e huaja kërkojnë standarde të përcaktuara për madhësinë, pamjen, cilësinë, ambalazhimin dhe gjurmueshmërinë e produktit. Një pjesë e prodhimit mund të refuzohet edhe kur është i konsumueshëm, vetëm sepse nuk plotëson kërkesat tregtare për kalibrin apo paraqitjen.

Kostot e analizave laboratorike, certifikimeve, paketimit, ruajtjes në temperaturë të kontrolluar dhe transportit ndërkombëtar e rëndojnë më tej çmimin. Për fermerët e vegjël, plotësimi individual i këtyre kushteve është i vështirë dhe shpesh i pamundur pa bashkëpunim, organizim dhe mbështetje institucionale.

 

Vonesat në kufi rrezikojnë prodhimin

 

Mandarinat, portokallet dhe perimet janë produkte që prishen shpejt. Çdo vonesë gjatë transportit, kontrolleve apo procedurave doganore mund të dëmtojë cilësinë dhe të sjellë humbje financiare.

Problemet shtohen kur mungon transporti frigoriferik ose kur prodhimi qëndron për një kohë të gjatë në pika grumbullimi. Në këto raste, eksportuesit mund të ulin çmimin, të refuzojnë një pjesë të ngarkesës ose t’ia kalojnë humbjen fermerit.

 

Edhe varësia nga një numër i kufizuar tregjesh përbën rrezik. Nëse një shtet vendos kufizime, shton kontrollet ose ul kërkesën, prodhimi mbetet pa destinacion dhe hidhet menjëherë në tregun vendas. Oferta e lartë ul çmimin dhe fermeri detyrohet të shesë nën kosto.

 

Misri dhe perimet varen nga ujitja

 

Në fushat e Vurgut dhe në zonat e Finiqit e Delvinës kultivohen misër, foragjere dhe perime të ndryshme. Kostot për përgatitjen e tokës, farërat, plehrat, trajtimet, karburantin dhe ujitjen janë rritur. Një sezon i thatë mund të ulë ndjeshëm rendimentin, ndërsa shpenzimet mbeten pothuajse të njëjta. Fermeri përfundon me më pak prodhim për të shitur dhe me një kosto më të lartë për çdo kilogram.

 

E njëjta situatë prek domatet, specat, kastravecat dhe kulturat e serrave. Përveç inputeve, prodhuesit duhet të përballojnë shpenzimet për energjinë, materialet plastike, ujitjen, ambalazhimin dhe transportin drejt tregjeve të brendshme ose pikave të eksportit.

 

Mungesa e punëtorëve rrit faturën

 

Emigrimi dhe largimi i të rinjve nga zonat rurale kanë reduktuar ndjeshëm fuqinë punëtore. Problemi bëhet më i dukshëm gjatë vjeljes së agrumeve dhe perimeve, kur nevojiten shumë punëtorë brenda një kohe të shkurtër.

Fermerët detyrohen të ofrojnë pagesa më të larta, por edhe kështu shpesh nuk gjejnë njerëzit e nevojshëm. Vonesa në vjelje ul cilësinë e produktit dhe mund t’ia mbyllë rrugën eksportit.

 

Pa investime në ujitje, pika grumbullimi, magazina frigoriferike, linja seleksionimi dhe industri përpunuese, prodhuesit e zonës do të vijojnë të varen nga tregtarët dhe luhatjet e tregut.

Për fermerët e Sarandës, Konispolit, Finiqit dhe Delvinës, sfida nuk është vetëm të prodhojnë. Ata duhet të sigurojnë që malli të mblidhet, të ruhet, të certifikohet, të transportohet dhe të shitet në kohë. Pa mbështetje konkrete dhe tregje të qëndrueshme eksporti, rreziku është që një pjesë e prodhimit të shitet nën kosto ose të mbetet në pemë dhe parcela. Saranda Web

 

---