Konsumoni sa më pak bukë: ajo që hamë sot është industriale, jo si buka e dikurshme

Konsumoni sa më pak bukë: ajo që hamë sot është industriale, jo si buka e dikurshme

 

Buka ka qenë për shekuj një element bazë i tryezës dhe një simbol i ushqimit tradicional. Megjithatë, forma e saj moderne është larg asaj që konsumohej dikur, duke u kthyer nga një ushqim natyral në një produkt industrial që ngre shqetësime serioze për shëndetin.

 

 

Drithrat kanë një histori mijëravjeçare, që daton rreth 12 mijë vjet më parë. Në fillimet e saj, buka përgatitej nga drithra të bluara në gur dhe fermentohej ngadalë, duke ruajtur fibra, minerale dhe vitamina të rëndësishme për mikrobiomën e zorrës. Me zhvillimin e teknologjisë së bluarjes, sidomos pas shekullit XVIII, u përhap prodhimi i miellit të bardhë të rafinuar, duke ndryshuar ndjeshëm cilësinë ushqyese të bukës.

 

Sot, pjesa më e madhe e miellit industrial përmban vetëm endospermën e drithit, ndërsa embrioni dhe fibra – pjesët më të pasura ushqyese – hiqen gjatë përpunimit. Kjo e bën miellin më të varfër nga ana ushqyese dhe më të pasur në niseshte, duke rritur indeksin glicemik dhe duke favorizuar probleme metabolike, fryrje, lodhje dhe çrregullime të tretjes.

 

Një tjetër faktor problematik është fermentimi i shpejtë i bukës moderne, i cili nuk lejon shpërbërjen e glutenit si në metodat tradicionale. Kjo mund të ndikojë negativisht në sistemin tretës, sidomos tek personat e ndjeshëm. Gjithashtu, përdorimi i pesticideve në bujqësi dhe aditivëve në përpunimin industrial shton shqetësime mbi cilësinë dhe sigurinë e produktit.

 

Buka “integrale”: ushqim i shëndetshëm apo marketing?

 

Edhe pse në treg gjendet një shumëllojshmëri bukësh të etiketuara si “integrale”, shumë prej tyre janë në realitet miell i bardhë i përzier me krunde, ngjyrues dhe aditivë. Në shumicën e rasteve, këto produkte nuk ofrojnë përfitimet e vërteta të drithrave të plota dhe mund të kontribuojnë në çrregullime të florës së zorrës dhe probleme të tjera tretëse.

Buka cilësore do të duhej të përgatitej nga miell i plotë, i bluar në gur, dhe të fermentohej për disa ditë me tharmë natyrale, duke siguruar një indeks glicemik më të ulët dhe tretje më të lehtë.

 

Buka e thekrës me tharmë natyrale konsiderohet ndër zgjedhjet më të mira, pasi përmban më shumë fibra dhe ka ndikim më të ulët në sheqerin në gjak. Një bukë cilësore duhet të jetë e rëndë, e thartë, të mos jetë e butë artificialisht dhe të japë ndjenjë ngopjeje me një sasi të vogël.

 

Alternativa të shëndetshme mund të jenë edhe buka me miell thjerrëzash, qiqrash, quinoa, fara liri ose tërshërë organike. Ndërkohë, buka e misrit ka më pak gluten, por shpesh është e prodhuar nga varietete të modifikuara gjenetikisht.

 

Konsumimi i shpeshtë i bukës së rafinuar ndikon në rritjen e shpejtë të glukozës në gjak, duke stimuluar prodhimin e insulinës dhe krijuar një cikël të vazhdueshëm urie dhe dëshire për më shumë karbohidrate. Paralelisht, aktivizimi i dopaminës mund të krijojë ndjesi varësie ndaj produkteve të pasura me niseshte të përpunuar.

 

Ekziston një mit se buka e thekur ka më pak kalori, por në realitet ajo humbet vetëm ujin, jo sheqernat apo energjinë. Madje, për disa persona – veçanërisht diabetikët – buka e thekur mund të rrisë më shumë indeksin glicemik.

Aditivët dhe substancat problematike në bukë

Në disa produkte buke janë gjetur substanca si:

Propionati i kalciumit (për zgjatjen e afatit të ruajtjes)

Bromati i kaliumit (për forcimin e strukturës së brumit)

Agjentë zbardhues të miellit

Këto përbërës lidhen me çrregullime metabolike dhe potencialisht me rreziqe afatgjata për shëndetin.

 

Personat me diabet këshillohen të kufizojnë ndjeshëm karbohidratet e rafinuara, përfshirë bukën dhe makaronat. Në përgjithësi, buka nuk duhet të jetë baza e dietës ditore, por një shoqëruese e moderuar dhe e zgjedhur me kujdes.

 

---